لاغرى بدن و درد « 1 » گوش و درد چشم و آبله و حصبه بود « 2 » . فصل خريف « 3 » : مزاج او سرد و خشك است . در « 4 » اين فصل بيماريها « 5 » بيشتر باشد . بدان سبب كه مردم به « 6 » روز در آفتاب گرم آمدن « 7 » و شدن كرده « 8 » باشند « 9 » و به شب سرد بود « 10 » و ميوه‌ها بسيار خورند . و بيماريهاى اين فصل گر و قوبا « 11 » و سرطان و درد مفاصل « 12 » و « 13 » سپرز و چكيدن بول و عرق النسا « 14 » و ذبحه « 15 » و قولنج و درد پشت و ران و جدرى « 16 » و حصبه و ديوانگى و « 17 » سل « 18 » و دق باشد . فصل زمستان : مزاج او سرد و تر است . بيماريها در اين فصل كمتر باشد بدان سبب كه « 19 » به واسطهء سردى هوا خلطها فسرده شود « 20 » . و بيماريهاى اين فصل عسر البول « 21 » و خناق قتال و غير قتال « 22 » و حصبه و جدرى سليم « 23 » باشد . « 24 » باب پانجدهم « 25 » : در تدبير طعام و شراب بهترين غذاها نانى باشد « 26 » از گندمى « 27 » آفت نارسيده « 28 » و گوشت گوسفند يك‌سالهء

--> ( 1 ) . م : + سر و . ( 2 ) . م : باشد . ( 3 ) . ل : پاييز : س : + يعنى خزان . ( 4 ) . س : و در . ( 5 ) . م : + مزاج . ( 6 ) . م : - به . ( 7 ) . ل : آمده . ( 8 ) . ل : - و شدن كرده . ( 9 ) . س : باشد ؛ ل : + رفته . ( 10 ) . م : باشد . ( 11 ) . قوبا : « خشونت و درشتىاى است كه در ظاهر پوست بدن به هم رسد با خارش پوست بسيار » ( لغتنامه ) . ( 12 ) . س ، ل : + و سرطان . ( 13 ) . س : - و . ( 14 ) . عرق النسا : سياتيك ( من لا يحضره الطبيب : برء الساعه ، ص 144 ، توضيحات مترجم ) . ( 15 ) . ذبحه : گلودرد . ( 16 ) . جدرى : آبله ( لغتنامه ) . ( 17 ) . س : - و . ( 18 ) . م : + و سكته . ( 19 ) . س : - بدان سبب كه . ( 20 ) . س : بود ؛ م : باشد . ( 21 ) . « دشخوار آمدن بول را عسر گويند . » ( خفى علائى ، ص 209 ) . ( 22 ) . س : - قتال و غير قتال . ( 23 ) . « و بعضى را سلامت باشد و بعضى را خطرناك باشد » ( الاغراض الطبيه ، ص 543 ) . ( 24 ) . ل : + و اللّه اعلم بالصواب . ( 25 ) . ل و م : پانزدهم ؛ م : + از مقالهء اول . ( 26 ) . ل : + كه ؛ م : است . ( 27 ) . ل : گندم . ( 28 ) . س : نرسيده ؛ ل : + بود .